آزمون آنلاین ADHD

آیا من ADHD دارم؟

هر کسی، فارغ از سن، جنسیت یا نژاد، می‌تواند ADHD داشته باشد. علائم از کودکی آغاز می‌شوند؛ با این حال، بسته به عوامل گوناگون، ممکن است تا بزرگسالی نادیده گرفته شده و تشخیص داده نشوند. با تنظیم بر اساس ساختار جمعیتی جهانی در سال ۲۰۲0، شیوع ADHD ماندگار در بزرگسالان ۲٫۵۸٪ و شیوع ADHD علامتی در بزرگسالان ۶٫۷۶٪ برآورد شد که معادل ۱۳۹٫۸۴ میلیون و ۳۶۶٫۳۳ میلیون فرد بزرگسال مبتلا در سال ۲۰۲۰ در سراسر جهان است.

آیا تا به حال به این فکر افتاده‌اید که شاید تا حدی ADHD داشته باشید؟ در این‌جا می‌توانید ببینید چطور می‌توانیم کمک کنیم. این آزمون آنلاین با پاسخ دادن به ۲۸ پرسش در شش بُعد و ارزیابی میزان کلی شدت، بررسی می‌کند که آیا شما تا حدی ADHD دارید یا نه. هنگام پاسخ دادن به پرسش‌ها، لطفاً در نظر بگیرید این موارد در یک سال گذشته چقدر در مورد شما صدق کرده‌اند.

خطاب به تمام جهان: ADHD بهانه نیست؛ توضیح است.

Reviewed by جنیفر شولتز، Ph.D.، MSW، LSW

«آزمون ADHD» ما (نخستین انتشار: ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۲؛ به‌روزرسانی: ۵ فوریه ۲۰۲۵، پس از بازبینی توسط دکتر جنیفر شولز) صرفاً برای اطلاع‌رسانی است. این آزمون «جایگزین تشخیص حرفه‌ای ADHD» نیست؛ تشخیص تخصصی نیازمند ارزیابی کامل توسط یک متخصص دارای صلاحیت در حوزه سلامت روان است. برای اطلاعات بیشتر این راهنمای ADHD را ببینید.

ADHD چیست؟

اختلال کمبود توجه/بیش‌فعالی (ADHD) یک اختلال عصب‌شناختی است که بر بخش‌هایی از مغز که به ما در برنامه‌ریزی، تمرکز بر کارها و انجام آن‌ها کمک می‌کنند تأثیر می‌گذارد. علائم ADHD بر اساس زیرنوع (بی‌توجه، بیش‌فعال یا ترکیبی) متفاوت است.

علت ADHD چیست؟

علت(ها) و عوامل خطر ADHD به طور دقیق شناخته نشده است، اما پژوهش‌های کنونی نشان می‌دهد که ژنتیک نقش مهمی ایفا می‌کند. علاوه بر ژنتیک، دانشمندان در حال بررسی سایر علل و عوامل خطر احتمالی هستند، از جمله:

آسیب مغزی
در معرض قرار گرفتن در برابر عوامل زیست‌محیطی پرخطر (مثلاً سرب) در دوران بارداری یا در سنین پایین
مصرف الکل و دخانیات در دوران بارداری
زایمان زودرس
کم‌وزنی هنگام تولد

از سوی دیگر، بسیاری از باورهای نادرست درباره علل احتمالی ADHD باطل شده‌اند. از جمله این موارد می‌توان به خوردن مقادیر زیاد شکر، تماشای بیش از حد تلویزیون، و همچنین تجربه فقر یا تنش شدید در خانواده اشاره کرد. چنین عوامل ممکن است علائم ADHD را تشدید کنند، اما باعث بروز آن نمی‌شوند.

سه نوع ADHD کدام‌اند؟

اختلال بیش‌فعالی ـ تکانشی غالب

افراد مبتلا به نوع عمدتاً بیش‌فعال ـ تکانشی ADHD «انگار با موتور حرکت می‌کنند» و کنترل کمی روی تکانه‌هایشان دارند؛ مثلاً در نامناسب‌ترین موقعیت‌ها مدام حرکت می‌کنند، می‌جنبند و حرف می‌زنند. آن‌ها تکانشی، کم‌حوصله و اهل قطع کردن حرف دیگران هستند. کودکان مبتلا به نوع بیش‌فعال ـ تکانشی می‌توانند در کلاس درس ایجاد اختلال کنند و یادگیری را هم برای خودشان و هم برای سایر دانش‌آموزان دشوارتر سازند.

اختلال عمدتاً بی‌توجه (که قبلاً «ADD» نامیده می‌شد)

افراد مبتلا به زیرنوع بی‌توجه ADHD برای تمرکز کردن، تمام کردن کارها و دنبال کردن دستورالعمل‌ها مشکل دارند. آن‌ها به‌راحتی حواسشان پرت می‌شود و فراموش‌کار هستند. ممکن است خیال‌پردازانی باشند که مرتب مشق‌ها، تلفن همراه و حتی مکالمات را از یاد می‌برند. گاهی شاید با کنترل تکانه یا بیش‌فعالی هم دست‌وپنجه نرم کنید، اما این‌ها ویژگی‌های اصلی ADHD از نوع بی‌توجه نیستند. کارشناسان معتقدند بسیاری از کودکان مبتلا به زیرنوع بی‌توجه ADHD تشخیص داده نمی‌شوند، چون معمولاً محیط یادگیری را مختل نمی‌کنند. پیش‌تر این حالت را «ADD» (اختلال کمبود توجه) در مقایسه با «ADHD» می‌نامیدند.

اختلال ADHD از نوع ترکیبی

اگر نوع ترکیبی را داشته باشید، علائم شما فقط در حیطه بی‌توجهی یا رفتارهای بیش‌فعال ـ تکانشی قرار نمی‌گیرند، بلکه ترکیبی از نشانه‌های هر دو دسته دیده می‌شود. چه ADHD داشته باشید و چه نه، بیشتر مردم تا حدی رفتارهای بی‌توجه یا تکانشی را تجربه می‌کنند، اما در افراد مبتلا به ADHD این موارد شدیدتر است. این رفتارها بیشتر رخ می‌دهند و عملکرد شما را در خانه، مدرسه، محل کار و موقعیت‌های اجتماعی مختل می‌کنند. علائم می‌توانند با گذشت زمان تغییر کنند، بنابراین نوع ADHD شما نیز ممکن است عوض شود. ADHD می‌تواند چالشی مادام‌العمر باشد، اما دارو و سایر روش‌های درمانی می‌توانند کیفیت زندگی شما را بهبود دهند.

ADHD در چهار بُعد

بی‌توجهی

کمبود تمرکز، که با نام بی‌توجهی نیز شناخته می‌شود، یکی از علائم شاخص ADHD است. افرادی که این علامت را دارند اغلب برای حفظ توجه مداوم روی جزئیات دچار مشکل می‌شوند و همین موضوع منجر به احساس ملال و خیال‌پردازی‌های مکرر می‌شود. جالب است که یک مطالعه کوچک در سال ۲۰۲۰ نشان داد افراد مبتلا به ADHD می‌توانند «فوق‌تمرکز» را هم تجربه کنند؛ حالتی که در آن آن‌قدر غرق در یک فعالیت می‌شوند که گذر زمان و اطرافشان را فراموش می‌کنند و این می‌تواند به سوءتفاهم در روابط منجر شود.

اگر امتیاز شما در بُعد بی‌توجهی بالاتر از ۶۰ است، بهبود تمرکز باید در اولویت قرار گیرد. بهتر است محیط کار یا مطالعه‌ای با حداقل عوامل حواس‌پرتی برای خودتان ایجاد کنید. ابزارهایی مانند هدفون‌های حذف‌کننده نویز، برنامه‌های زمانی منظم و استراحت‌های دوره‌ای می‌توانند بسیار کمک‌کننده باشند. همچنین تمرین‌های ذهن‌آگاهی، مانند مدیتیشن، می‌تواند آگاهی از لحظه حال را افزایش دهد و در طول زمان به بهبود دامنه توجه کمک کند. در صورت لزوم، صحبت با یک متخصص سلامت در مورد گزینه‌هایی مانند درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) یا دارو نیز می‌تواند مفید باشد.

بیش‌فعالی

بیش‌فعالی با میل تقریباً دائمی به حرکت کردن مشخص می‌شود، حتی در موقعیت‌هایی که ممکن است این رفتار مناسب نباشد. این حالت می‌تواند به‌صورت وول خوردن، ضربه زدن‌های مکرر یا زیاد حرف زدن بروز کند. در بزرگسالان، بیش‌فعالی اغلب به شکل بی‌قراری شدید ظاهر می‌شود؛ مانند خیلی زیاد حرف زدن یا ناتوانی در مشارکت آرام در فعالیت‌های تفریحی. وقتی این انرژی مدیریت نشود، می‌تواند به احساس ناکامی و اضطراب منجر شود.

اگر امتیاز شما در بُعد بیش‌فعالی بالاتر از ۸۰ است، ضروری است برای این انرژی اضافی، راه‌های سازنده پیدا کنید. فعالیت بدنی منظم، مانند ورزش یا شرکت در رشته‌های ورزشی، می‌تواند به کاهش بی‌قراری کمک کند. تکنیک‌های آرام‌سازی مانند تنفس عمیق یا ریلکسیشن عضلانی تدریجی نیز می‌توانند در آرام کردن ذهن و بدن مؤثر باشند. تعیین حدود شخصی در موقعیت‌های اجتماعی می‌تواند از خسته کردن دیگران با حرف زدن یا حرکت بیش از حد جلوگیری کند.

تکانشگری

تکانشگری به تمایل برای عمل کردن بدون فکر کردن کافی اشاره دارد. افرادی که این نشانه را دارند ممکن است اغلب در صحبت دیگران وقفه ایجاد کنند یا بدون نوبت صحبت کنند و در زمان‌های نامناسب حرف‌هایی را بی‌اختیار بر زبان بیاورند. کنترل تکانه یکی از چالش‌برانگیزترین جنبه‌های ADHD است، زیرا مستلزم آگاهی از رفتارهای تکانشی و مدیریت آن‌هاست، که می‌تواند دشوار باشد.

اگر نمره شما در بُعد تکانشگری بیشتر از ۵۰ است، توسعه راهبردهایی برای مدیریت رفتارهای تکانشی حیاتی است. تمرین کنید پیش از پاسخ دادن در مکالمه‌ها یا گرفتن تصمیم، کمی مکث کرده، چند نفس عمیق بکشید یا تا ۱۰ بشمارید. تقویت خودکنترلی می‌تواند شامل تعیین اهداف مشخص و پاداش دادن به خود در زمان مدیریت موفق رفتارهای تکانشی باشد. اگر تکانشگری موجب اختلال جدی در زندگی شما شده است، بهره‌گیری از راهنمایی حرفه‌ای یک درمانگر متخصص در ADHD می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

تنظیم‌نشدگی هیجانی

تنظیم‌نشدگی هیجانی، که از نشانه‌های کمتر مورد بحث در ADHD است، به دشواری در مدیریت یا تعدیل احساسات اشاره دارد. افرادی که این نشانه را دارند ممکن است در کنار آمدن با غم، فقدان و سایر رویدادهای منفی مشکل داشته باشند و این موضوع می‌تواند حفظ دوستی‌ها و روابط را دشوار کند. علاوه بر این، تنظیم‌نشدگی هیجانی می‌تواند به سایر مشکلات سلامت روان مانند اضطراب و افسردگی منجر شود.

اگر نمره شما در بُعد تنظیم‌نشدگی هیجانی بیشتر از ۷۰ است، یادگیری مدیریت احساسات اهمیت اساسی دارد. تکنیک‌های شناختی-رفتاری می‌توانند به شما کمک کنند الگوهای فکری منفی را شناسایی کرده و به چالش بکشید. تمرین‌های ذهن‌آگاهی، مانند تمرین تنفس عمیق یا مدیتیشن هدایت‌شده، می‌تواند به آرام شدن احساسات شدید کمک کند. ایجاد یک شبکه حمایتی از دوستان، اعضای خانواده یا یک درمانگر می‌تواند ثبات لازم برای عبور از موقعیت‌های دشوار را فراهم کند. اگر هم‌زمان با اضطراب یا افسردگی نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنید، حتماً پیگیری کمک حرفه‌ای توصیه می‌شود.

References:

اِی. رابین، النور پیسون (۲۰۰۲) تأثیر ADHD بر ازدواج. The ADHD Report https://doi.org/10.1521/ADHD.10.3.9.20553
کاتلین جی. نادو (۲۰۰۵) انتخاب‌های شغلی و چالش‌های محیط کار برای افراد دارای ADHD. Journal of Clinical Psychology https://doi.org/10.1002/JCLP.20119
کِی. باخمان، اِی. پی. لام، پیتر سُروس، ام. کانات، اِ. هوژای، اس. ماتیِس، ب. فایگه، ه. مولر، ج. اوزیورت، سی. تیل، اِی. فیلیپسِن (۲۰۱۸) تأثیر ذهن‌آگاهی و آموزش روانی بر حافظه‌ی کاری در ADHD بزرگسالان: یک مطالعه fMRI تصادفی و کنترل‌شده.. Behaviour Research and Therapy https://doi.org/10.1016/j.brat.2018.05.002
بنجامین سی. استورم، ه. وایت (۲۰۱۰) ADHD و فراموشی القاشده توسط بازیابی: شواهدی از نقص در کنترل بازداری حافظه. Memory https://doi.org/10.1080/09658210903547884
مارتینه ئی. ام. مول، ام. و. فان بوکستل، دیک ویلمز، اف. فِرهای، ی. یولِس (۲۰۰۹) فراموشی ذهنی با کیفیت زندگی پایین‌تر در افراد میانسال و سالمندان جوان‌تر مرتبط است: پیگیری ۹ ساله شرکت‌کنندگان مسن در مطالعه سالمندی ماستریخت. Aging & Mental Health https://doi.org/10.1080/13607860902845541
سارا شولتنس، آ. ریدل، اف. یانگ-والنتین (۲۰۱۳) علائم ADHD، پیشرفت تحصیلی، خودادراکیِ شایستگی تحصیلی و جهت‌گیری به آینده: یک مطالعه طولی. Scandinavian Journal of Psychology https://doi.org/10.1111/sjop.12042